Dəmir çatışmazlığı əvvəlcə heç bir əlamət göstərmədən irəliləyə bilər. Lakin dəmir ehtiyatları azaldıqca bədəndə müxtəlif dəyişikliklər yaranır. Daimi yorğunluq, başgicəllənmə, saç tökülməsi və diqqəti cəmləməkdə çətinlik bu əlamətlər arasında ola bilər.
E-saglam.az xəbər verir ki, dəmir orqanizmdə oksigenin toxumalara daşınması üçün vacib olan hemoqlobinin yaranmasında iştirak edir. Bu mineralın çatışmazlığı fiziki və zehni fəaliyyəti zəiflədə, diqqəti və öyrənmə qabiliyyətini azalda bilər. Daha ağır hallarda isə ürəkdöyünmə və nəfəs darlığı kimi əlamətlər meydana çıxa bilər.
Dəmir çatışmazlığının əsas əlamətləri
Dəmir ehtiyatları azaldıqda aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:
-
Daimi halsızlıq və tez yorulma;
-
Diqqəti cəmləməkdə çətinlik;
-
Başgicəllənmə;
-
Ürəkdöyünmə;
-
Əl və ayaqlarda soyuqluq hissi;
-
Dərinin və göz qapaqlarının daxili hissəsinin solğunlaşması;
-
Dırnaqların kövrəkləşməsi;
-
Ağız kənarlarında çatların yaranması;
-
Saç tökülməsinin artması.
Bu əlamətlər təkcə dəmir çatışmazlığı ilə əlaqəli olmaya bilər. Buna görə də səbəbi dəqiqləşdirmək üçün həkim müayinəsi və qan analizləri vacibdir.
Dəmir çatışmazlığının səbəbi araşdırılmalıdır
Qadınlarda, xüsusilə menstruasiya zamanı qanaxması çox olanlarda dəmir çatışmazlığı riski arta bilər. Yeniyetmə qızlar, hamilələr, vegetarianlar və məhdudlaşdırıcı pəhriz saxlayan şəxslər də risk qrupuna daxil ola bilərlər.
Yetkin kişilərdə və menopauzadan sonrakı qadınlarda dəmir çatışmazlığı aşkarlandıqda isə səbəb mütləq araşdırılmalıdır. Bəzi hallarda bu vəziyyət mədə-bağırsaq sistemində qanaxma, xora və ya digər ciddi xəstəliklərlə əlaqəli ola bilər.
Dəmir çatışmazlığı necə müəyyən edilir?
Dəmir ehtiyatlarını qiymətləndirmək üçün ümumi qan analizi və ferritin testi aparıla bilər. Həkim ehtiyacdan asılı olaraq serum dəmiri və dəmir bağlama qabiliyyətini göstərən digər analizləri də təyin edə bilər.
Dəmir çatışmazlığı, xüsusilə uşaqlarda və yeniyetmələrdə, fiziki inkişafla yanaşı diqqət və öyrənmə qabiliyyətinə də təsir göstərə bilər. Buna görə davamlı yorğunluğu və digər əlamətləri yalnız stress və yuxusuzluqla əlaqələndirmək düzgün deyil.
Dəmir çatışmazlığının qarşısını almaq üçün nə etmək olar?
Dəmir mənbələrinə qırmızı ət, balıq, yumurta, mərcimək, noxud və digər paxlalılar daxildir. İspanaq və digər yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər də dəmir qəbuluna töhfə verə bilər. C vitamini ilə zəngin qidalar, məsələn, bibər, pomidor, kivi və portağal bitki mənşəli dəmirin sorulmasını yaxşılaşdıra bilər.
Çay və qəhvənin yeməklə birlikdə və ya dərhal sonra içilməsi dəmirin sorulmasını azalda bilər. Buna görə onları yeməklə aralı qəbul etmək faydalıdır.
Dəmir çatışmazlığı təsdiqlənərsə, müalicə onun səbəbindən və ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq seçilir. Dəmir preparatlarını özbaşına qəbul etmək olmaz. Xüsusilə kişilərdə və menopauzadan sonrakı qadınlarda çatışmazlığın səbəbini müəyyənləşdirmək vacibdir.
Könül Oruc
